Hier is een vraag die bijna elk zorgvuldig Nederlands huishouden fout beantwoordt. Wij ook, tot we het opzochten.
Waar gooi je een kapot glazen vershoudbakje weg?
In de glasbak, natuurlijk. Het is glas.
Nee.
Wat de Rijksoverheid zelf zegt
Van waarzitwatin.nl, de materialenwijzer van de Rijksoverheid, gemaakt met het RIVM en de NVWA:
“Vershoudbakjes van glas gooi je bij het restafval en niet in de glasbak. Dit glas kan een andere samenstelling hebben die de glasrecycling verstoort.”
En in dezelfde adem:
“Metalen vershoudbakjes kunnen bij het oud ijzer.”
Lees dat gerust twee keer, want het gaat echt tegen je gevoel in.
Glazen vershoudbakjes worden in Nederland niet gerecycled. Ze horen bij het restafval, en restafval wordt in Nederland verbrand. Stalen bakjes gaan naar het oud ijzer.
Waarom glazen bewaarbakjes geen recyclebaar glas zijn
Omdat het niet hetzelfde glas is als een jampot.
Vershoudbakjes en ovenschalen zijn meestal van borosilicaatglas of gehard glas, gemaakt om temperatuurschokken te doorstaan (een hete oven, een koude koelkast) zonder te breken. Dat is een echt nuttige eigenschap, en daarom is glas een goed materiaal voor de keuken.
Het is ook de reden dat het een partij gerecycled glas verpest. Het smelt bij een andere temperatuur en heeft een andere samenstelling. Eén hittebestendige schaal tussen het flessenglas kan de hele partij bederven. Dus houdt het recyclingsysteem het er terecht buiten.
De sterkte die het goed maakt in je oven, maakt het nutteloos in de glasbak.
Staal gaat naar het oud ijzer, en wordt echt opnieuw gebruikt
Staal is een van de meest gerecyclede materialen ter wereld, en het gaat er niet op achteruit. Een omgesmolten stalen bakje wordt weer staal: geen mindere vervanger, geen vulmiddel. Hetzelfde materiaal, steeds opnieuw.
Onze bakjes gaan naar het oud ijzer, en de Rijksoverheid zegt het zelf.
En nu het deel dat we je verplicht zijn
Als we hier zouden stoppen, zou je deze pagina verlaten in de veronderstelling dat staal de groenere keuze is.
Dat laten we niet gebeuren, want zo simpel is het niet, en we willen liever dat je de ongemakkelijke helft van ons hoort.
In december 2023 publiceerde de Consumentenbond onderzoek naar herbruikbare flessen, met een botte conclusie: “rvs flessen blijken veruit het slechtst voor het milieu”. Hun bevinding: je zou een stalen fles langer dan 36 jaar moeten gebruiken om op de milieu-impact van een herbruikbare PE-fles uit te komen.
De reden is de productie. Staal maken kost veel energie, op een manier die bij plastic niet speelt. Die milieurekening is echt, ze wordt vooraf betaald, en geen enkele recycling aan het eind maakt haar ongedaan.
Dus: we zullen je nooit vertellen dat staal beter is voor het milieu. De meest vertrouwde consumentenorganisatie van het land heeft het tegendeel gepubliceerd, en we gaan geen ruzie maken met de waarheid om een bakje te verkopen.
Wat is dan het eerlijke milieuargument?
Het is smaller dan wat je meestal hoort, en het rust volledig op de twee dingen die de Consumentenbond openliet.
1. Tijd. De milieurekening van staal betaal je één keer, vooraf. Het enige dat die kan rechtvaardigen, is gebruiksduur: het ding houden. Een stalen bakje dat vijftien jaar meegaat, is iets wezenlijk anders dan een bakje dat elke drie jaar vervangen wordt. Daarom geven we tien jaar garantie op het staal, en verkopen we je een afdichting van €4 in plaats van een nieuw bakje als de afdichting versleten is.
2. Het einde van de levensduur. Als het echt op is, wordt het weer staal. Het glas wordt verbrand; het plastic wordt laagwaardig hergebruikt of verbrand. Het onze gaat terug in het systeem als hetzelfde materiaal.
Dat is het. Dat is het hele milieuverhaal, en het werkt alleen als je het ding echt houdt.
Een stalen bakje kopen als milieugebaar en het na twee jaar vervangen, is slechter dan het plastic bakje houden.
Dat zeggen we liever hardop dan dat we je een verhaal verkopen.
Daarom verkopen we staal niet als eco-product
We verkopen het om wat je eten raakt, en omdat het lang meegaat. Het recyclingverhaal is een voetnoot, geen kop. En waar de cijfers tegen ons spreken, laten we je de cijfers zien.
Het glasbakfeit is nog steeds waar en nog steeds het weten waard. Het is alleen op zichzelf geen reden om iets te kopen.
Bekijk de RVS vershoudbakjes: stalen deksels, tien jaar op het staal →
Eten hoort bewaard te worden zonder twijfel.
Bronnen: waarzitwatin.nl (Rijksoverheid, met RIVM en NVWA); Consumentenbond, december 2023. Afvalregels kunnen per gemeente verschillen; check bij twijfel je gemeente.